Hỏi thăm quan Tuần mất cướp”
của Nguyễn Khuyến
Có lẽ nhiều người đã biết và đọc bài thơ “Hỏi thăm quan Tuần mất cướp” của cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến . Vậy quan Tuần nêu trong bài thơ là ai ?, sau khi nhận được bài thơ thái độ của cụ Tuần ra sao ? và xung quanh bài thơ này có một số chuyện vui gì nữa ? xin kể ra đây một số chuyện mà bản thân đã sưu tầm được để bạn đọc thưởng thức .
Trước hết xin nêu lại bài thơ này :
Hỏi thăm quan Tuần mất cướp
“Tôi nghe kẻ cướp nó lèn ông
Nó lại lôi ông tới giữa đồng
Cướp của, bắt người, quân tệ nhỉ
Thân già, da cóc có đau không?
Bây giờ trót đã sầy da trán
Ngày trước đi đâu mất mảy lông
Thôi cũng đừng nên ky cóp nữa
Kẻo mang tiếng dại với phường ngông”
1.Bài thơ trả lời của quan Tuần :
Quan Tuần vốn người làng Tiên Khoán, xưa thuộc Tổng Vụ Bản tên thật là Trần Văn Ước, là bạn làm quan đồng liêu với nhà thơ Nguyễn Khuyến và hơn nhà thơ trên dưới chục tuổi. Nhà cụ Tuần vừa là hưu quan vừa là nhà làm ruộng nhiều, đông người thuê mướn, mỗi mùa gặt hái thu hoạch hàng vài chục tấn thóc, phải đóng vựa, xây kho chứa đựng. Chính vì thế bọn cướp đã cho quân thám thính nhiều lần và đã tổ chức cướp của nhà cụ. Khi biết tin, nhà thơ Nguyễn Khuyến đã làm bài thơ nêu trên gửi người bạn già không may của mình. Cụ Tuần đã có thơ trả lời như sau :
“Ông thăm tôi cũng giã ơn ông
Nó có lôi tôi tới giữa đồng
Cũng tưởng vun thu phòng lúc thiếu
Ai ngờ ky cóp lại như không
Chém cha thằng quỷ đen tai mắt
Chẳng nể ông già bạc tóc lông
Ông hỏi thăm tôi, tôi có biết
Thương ông tuổi tác cháu thì ngông”.
Đây là bài họa lại bài thơ thăm hỏi của Nguyễn Khuyến. Hai bài xướng và họa của hai nhà nho nổi tiếng hay chữ này đã tạo nên cái thú vị bởi sự thâm thúy của nó. Đặc biệt là hai câu luận trong bài của quan Tuần:
“Chém cha thằng quỷ đen tai mắt
Chẳng nể ông già bạc tóc lông”
Nội dung câu này vừa là chửi bọn cướp đồng thời vừa có ý đáp lại câu “Thôi cũng đừng nên ky cóp nữa” của bài thơ gọi là “thăm hỏi” của Nguyền Khuyến vốn kém cụ Tuần hàng chục tuổi mà dám xấc xược.
2. Đoạn thơ dí dỏm của các cụ chơi cô đầu
Ngày xưa các cụ nhà nho thường họp nhau để ngâm vịnh thơ ca. Nhiều khi hứng trí các cụ thường rủ nhau đi hát cô đầu. Có thể ví hát cô đầu như hát Karaoke ôm bây giờ. Nhưng thay vì có màn hình, âm thanh và bài ca tự chọn trên máy, các cụ sáng tác những bài “hát nói” để các cô đầu hát. Các cô thì hát, các cụ thì đánh trống bỏi để giữ nhịp hay tỏ ý tán thưởng. Trống bỏi là cái trống con nhỏ như trống lắc của thợ nhuộm, gõ kêu "tom tom". Bởi thế mới có câu:” Già mà còn chơi trống bỏi”. Khi hát đã chán thì mỗi cụ một cô chui vào cái mùng giăng sẵn, để … "tom chát".
Có một cụ hình như không được mời đi hát nên đã “tức khí” làm bài thơ như sau :
Tôi nghe con hát nó lèn ông
Nó vật ông ra nó vợ chồng
Lấy thịt đè người quân tệ nhỉ
Tóc râu có rụng cái nào không?
Quả là một cách vui đùa dí dỏm mà thú vị của bậc nhà nho xưa
Hoàng Mười sưu tầm.