DỰNG THĂNG LONG
Uy thiêng huyền thoại dựng Thăng Long
Ngàn tuổi thơm danh áng sử hồng
Đồ sộ thành trì muôn chiến tích
Hào hùng khí phách vạn huân công
Soi vầng nhật nguyệt ngời minh đạo
Luyện khối tâm can vững kết đồng
Núi Tản, hồ Gươm, chùa Trấn Quốc
Tầm cao hồn Việt lộng xuân phong
Bài thơ DỰNG THẰNG LONG của tác giả Nguyễn Hồng Chuyên, UV.BCH Hội UNESCO Thơ Đường VN, Chủ tịch Chi nhánh Cần Thơ là một bài thơ hay trong những bài thơ của Chi hội UNESCO Thơ Đường Cần Thơ sáng tác hướng về đại lễ Ngàn năm Thăng Long - Hà Nội. Chọn đề tài lớn, nhiều người viết đúng là viết rất khó và phải nghiêm khắc tập hợp kiến thức, vận dụng kinh nghiệm sống, kinh nghiệm sáng tác sao cho khéo để không được quá tô vẽ, hoặc cũng không làm nổi bật những thành tựu của Thủ đô ngàn năm văn vật.
Bài thơ viết theo thể Đường luật thất ngôn bát cú. Tác giả rất vững vàng trong cách thể hiện. Ngoài ra, sự khéo léo hoán đổi dấu cho năm vần gieo cũng rất đáng học hỏi. Hãy cùng tôi thưởng thức từng đoạn theo nội dung của bài thơ.
Uy thiêng huyền thoại dựng Thăng Long
Ngàn tuổi thơm danh áng sử hồng
Đức Lý Thái Tổ với chiếu dời đô đã thể hiện bản lĩnh, tầm nhìn chiến lược và sự quyết đoán để chèo lái con thuyền lịch sử Việt Nam vượt sang trang mới. Giấc mộng rồng bay của nhà Vua phải chăng là mưu lược sáng suốt để làm trấn an những kẻ còn hoài nghi và lấy lòng trăm họ ngay từ khi mới lên ngôi. Triều đại nhà Lý và lớp lớp anh hùng đời sau đã bồi đắp nên trang sử ngàn năm hiển hách và là minh chứng cho tài năng kiệt xuất của Vua và hành động dời đô sáng suốt ấy mang đầy màu sắc huyền thoại.
Đồ sộ thành trì muôn chiến tích
Hào hùng khí phách vạn huân công
Câu 3 theo tôi chưa thật sự thành công. Thành trì Đại La được xây dựng thuở ấy chưa đến mức đồ sộ, vả lại kích thước vật lý cũng chưa đủ lớn lao để đại diện cho công sức dựng xây, bồi đắp của bao thế hệ quân dân Đại Việt. Nếu thay bằng “công trình” sẽ đạt tính khái quát cao hơn, rộng hơn. Câu 4 thì tác gỉa diễn đạt quá thành công, không thể chê được một từ, một chữ và đáng trân trọng hơn hết là ý nghĩa hàm chứa trong câu thơ. Đúng là chỉ “công trình” mới đủ nội lực sức người, sức của để đối với sức mạnh tinh thần “khí phách”.
Soi vầng nhật nguyệt ngời minh đạo
Luyện khối tâm can vững kết đồng
Hai câu luận khá sắc sảo ! Câu 5 so sánh sự sáng suốt của Đức Thái Tổ như mặt trời, mặt trăng và câu 6 thể hiện tình đoàn kết của vua tôi và quân dân Đại Việt. Tuy vậy, một lỗi là “vầng” để chỉ cho hai thực thể “nhật” và “nguyệt” hơi sượng. “Minh đạo” là tính danh từ và “kết đồng” là động từ chưa chỉnh đối. Nếu tinh tế sửa thành hai câu: “Đôi vầng nhật nguyệt ngời soi tỏ/ Một khối tâm can vững kết đồng” thì sự so sánh ẩn hơn, sâu sắc hơn và cũng logic hơn.
Núi Tản, hồ Gươm, chùa Trấn Quốc
Tầm cao hồn Việt lộng xuân phong.
Thật khâm phục dụng ý của tác gỉa khi lựa chọn ba địa danh mang tính đại diện khái quát cho chiều cao, chiều rộng của không gian kết hợp với chiều sâu của tâm linh trong câu 7, vừa kế thừa vừa phát triển, núi Tản thuộc về Hà Nội mở ngày nay, hai địa danh còn lại thuộc Thăng Long xưa. Theo tôi, dùng Văn Miếu hoặc Tháp Bút (đại diện nền văn hóa), Hồ Gươm (đại diện cho chiến thắng ngoại xâm), chùa Trấn Quốc (đại diện cho đức tin) thì sẽ trọn vẹn hơn? Câu 8 thật quá tuyệt! Tầm cao tâm hồn dân Việt lồng lộng như ngọn gió xuân hứa hẹn đâm chồi, nảy lộc.
Bận rộn với cả núi công việc quản lý và việc nhà trong nhiều năm qua, nhà thơ Nguyễn Hồng Chuyên không có nhiều thời gian dành cho sáng tác. Nhưng lâu lâu, ông vẫn cho ra đời những tác phẩm tầm cỡ. Dù bài thơ theo tôi có một vài điểm khiếm khuyết, chưa thật hoàn thiện, nhưng vẫn xứng là một trong những tác phẩm mang tính dẫn đường, có giá trị nội dung và học thuật cao. Bài thơ là một mẫu mực về bố cục, về nghệ thuật phối thanh, hình tượng... đáng cho chúng ta đọc và nghiên cứu.
NẮNG XUÂN (Bút danh )